W czasach wielkich wyzwań dialog pozostaje kluczem do odporności i spójności Europy.
W obliczu epokowych wyzwań stojących przed Europą – od polaryzacji społecznej po zmiany klimatu, od przemocy ze względu na płeć po napięcia geopolityczne – dialog między kulturami, religiami i instytucjami okazuje się kluczem do budowania społeczeństw bardziej sprawiedliwych, spójnych i odpornych. Pięć międzynarodowych wydarzeń, które odbyły się między listopadem a grudniem 2025 roku, koncentrowało się właśnie na tych tematach, oferując refleksje i perspektywy dla przyszłości kontynentu. Te pięć wydarzeń, różniących się tematyką i protagonistami, łączy wspólny mianownik: przekonanie, że tylko poprzez dialog – między religiami, kulturami, instytucjami i społeczeństwem obywatelskim – możemy sprostać wyzwaniom naszych czasów. Od etyki w budżetach publicznych po walkę z przemocą ze względu na płeć, od spójności społecznej po dyplomację nadziei, Europa jawi się jako laboratorium idei i praktyk na rzecz bardziej ludzkiej i wspólnej przyszłości.
1. Spójność społeczna a klimat: Forum KAICIID w Genewie
W dniach 10-13 listopada w hotelu Crowne Plaza w Genewie odbyło się 6. Europejskie Forum Dialogu Politycznego (EPDF), promowane przez KAICIID, Międzynarodową Federację Stowarzyszeń Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca (IFRC) oraz Europejską Radę Przywódców Religijnych. Forum poruszyło kluczowe kwestie spójności społecznej w dobie zmian klimatycznych, podkreślając potrzebę nowych form solidarności i włączenia. Dyskutowano m.in. o: sprawiedliwości międzypokoleniowej, roli miast jako laboratoriów innowacji społecznych, walce z nierównościami strukturalnymi oraz promowaniu wspólnych wartości jako podstawy dla zbiorowych reakcji na kryzysy. Forum poświęcone było również innowacyjnym pomysłom na etyczne finansowanie i współpracę regionalną, mając na celu zebranie konkretnych propozycji na rzecz bardziej zrównoważonego i inkluzywnego europejskiego społeczeństwa.
2. Komisja Europejska: Reagowanie na polaryzację
17 listopada Komisja Europejska zorganizowała w Brukseli dialog wysokiego szczebla poświęcony polaryzacji społeczeństw. Spotkanie, w ramach dialogu przewidzianego w Artykule 17, zgromadziło przedstawicieli organizacji religijnych, filozoficznych i pozareligijnych. W centrum debaty znalazły się: głębokie przyczyny polaryzacji społecznej i politycznej oraz strategie wzmacniania spójności i konstruktywnego dialogu. Była to cenna okazja, aby potwierdzić wartość dialogu międzyreligijnego i międzykulturowego jako antidotum na podziały.
Stefano Bettera (po lewej) dla EBU na spotkaniu z Kościołami, Religiami, Organizacjami Filozoficznymi i Nonekumenicznymi
3. Parlament Europejski. Poza liczbami: etyka i solidarność w budżecie UE
2 grudnia Parlament Europejski zorganizował seminarium “Poza liczbami: wkład artykułu 17 TFUE w wieloletnie ramy finansowe UE oparte na etyce, solidarności i włączeniu społecznym”. Wydarzenie to miało na celu zbadanie, w jaki sposób wieloletni budżet UE może być inspirowany zasadami etycznymi i inkluzywnymi, wykraczając poza czysto finansowe wymiary. Dyskutowano o roli organizacji religijnych i filozoficznych w definiowaniu sprawiedliwszych i bardziej zrównoważonych polityk, a także o tym, jak budżet UE może promować bardziej sprawiedliwy i konkurencyjny europejski model społeczny.
4. OBWE. W Warszawie religie zjednoczone przeciwko przemocy ze względu na płeć
W dniach 4 i 5 grudnia w Warszawie OBWE i ODIHR zorganizowały wydarzenie “Wiara w ZMIANĘ: Zaangażowanie aktorów religijnych w celu zakończenia przemocy wobec kobiet i dziewcząt”, poświęcone roli aktorów religijnych w walce z przemocą wobec kobiet i dziewcząt. Uczestnicy zastanawiali się, jak tożsamości religijne i społeczne mogą być zarówno przeszkodami, jak i nośnikami zmian, dzieląc się dobrymi praktykami i wzmacniając sieci wsparcia dla ofiar. Kluczowe dla wydarzenia było zaangażowanie społeczności wyznaniowych w kampanie świadomościowe i konkretne działania zapobiegawcze.
5. KAICIID. Dyplomacja nadziei w Rzymie
18 grudnia w Centrum Kongresowym Augustinianum w Rzymie odbyła się debata “Religion and Diplomacy” zorganizowana przez KAICIID, we współpracy z Dykasterią ds. Dialogu Międzyreligijnego Stolicy Apostolskiej oraz Europejską Radą Muzułmańskich Liderów. Spotkanie poświęcone było ambiwalentnej roli religii w globalnych kryzysach oraz rosnącemu znaczeniu dyplomacji międzyreligijnej. Dyskutowano nad koncepcją “dyplomacji nadziei”, inspirowaną papieżem Franciszkiem, zachęcając liderów relig.